NUR KOÇAK VE VAHAP AVŞAR’IN YÜCEL DÖNMEZ’İN FOTOĞRAFLARINI İZİNSİZ KULLANMALARI GÖRSEL SANATLAR PİYASASINI KARIŞTIRDI.

Art4Critic

Görsel sanatlarda kavramsal takılacağız diye bazı sanatçılar sorumluluklarını aşan  uygulamalara girerek, hem sanatın etik kurallarını çiğnemiş oluyorlar, hem de bir başka sanatçının üzüntüsüne yol açabiliyorlar.

Konu Yücel Dönmez ile ilgili; Dönmez’in 19070’li yıllarda çektiği fotoğraflarının, ülkemizin iki bilinen sanatçısı tarafından, sorumsuzca, izinsiz olarak kullanılması geç de olsa ortaya çıktı ve şimdi bu duruma ne yanıt verilecek merak konusu olmaya başladı.

16 cı İstanbul Bienalinde Nur Koçak sergisi ve sergide kullanılan Yücel Dönmez fotoğrafları. 2011 yılında Vahap Avşar tarafından New York’da Charles Bank Galleryde açılan sergide kullanılan aynı  seriden fotoğraflar.

Telif hakkı Yücel Dönmez’de olan ve zamanında And kartpostal firması tarafından basılmış kartpostalların, Nur Koçak ve Vahap Avşar adında  kavramsal sanatta bilinen iki isim tarafından  izinsiz olarak kullanılması ve satışa sunulması görsel sanatlar konusunda bazı sanatçıların ne derece dikkatsiz olduklarını da ortaya koymaktadır.

Düşünün bir kere, siz fotoğrafta  bulunan mankenleri bir araya getiriyorsunuz, mekanı  saptıyor ve fotoğrafları çekiyorsunuz. Amacınız o yılların sevgi, aşk üzerine duygularını yansıtabilmek. Projeniz tamamlanıyor ve aynı zamanda kartpostal firmasına da, sadece kartpostal yapmaları için izin veriyorsunuz ve yıllar sonra sizin fotoğraflarınız büyük ebatlarda sergilenmiş, satışa sunulmuş halde çıkıyor. Hem de bienal gibi önemli bir etkinlikte, Salt gibi önemli bir kuruluşun sergisinde ve başka bir sanatçı tarafından da aynı fotoğraflar New York’da ki bir banka galerisi sergisinde.

Araştırmaya devam ettikçe iyice şaşırıyorsunuz çünkü, Bahir Tunca ve Senar Seven’in iki sevgiliyi yansıtan çekimi, Kolekta güncel sanat eserleri  satış sitesinden 39 bin TL’ye satışa konulmuş. Üstelik fotoğrafın üzerinde  tek bir müdahale bile yapılmadan. Zaten Nur Koçak sergisindeki fotoğraflarda da  önemli bir müdahale yok sadece  bazılarının etrafına kalp şeklinde çizgi atılmış veya kalp şeklinde kesilmiş fotoğraf. Nur Koçak bildiğimiz, sevdiğimiz bir sanatçı fakat böyle bir hatayı yapması nasıl kabul edilir bilemem. Üstelik fotoğraflardan biri Artam dergisinde yer almış ve altında, ‘Sanatçının izniyle’ ibaresi var. Yani sanatçı izin almamış fakat izin vermese kullanılamıyor.

Kartpostallardaki mankenler 70’li yıllarda tıp öğrencisi olan ve bugün önemli bir cerrah olan A.Y ve o zamanlar tatbiki Güzel sanatlardan Yücel Dönmez’in arkadaşı Bahir Tunca ve Yeşilçam oyuncularından Senar Seven. Bugün fotoğraflarda olan kişiler hayatta ve onlarda  bu duruma şaşırdıklarını belirtiyorlar.

Yücel Dönmez’in bugün görsel sanatlarda önemli bir isim olması da konuyu çok ilginç bir hale getiriyor.  Bakalım bu  durum nasıl sonuçlanacak bekleyip göreceğiz.

Yücel Dönmez

İnsanların yaşadıklarıyla, duygu ve düşüncelerini de geliştirdiğini düşünürsek, gerçek sanatçı da  bu yapının daha da farklı boyutta  oluşabildiği gerçeği karşımıza çıkıyor… Örneğin normal bir yapıdaki insanda yaşadıkları onu toplumdaki genel davranış biçimlerine sürüklediği zaman, bu durum gerçek bir sanatçı da çok farklı bir şekilde belirebiliyor ve sanatçının şaşırtıcı ve farklı yönü de burada belli oluyor…   

Medyada  sürekli kadın cinayetleri, sonu acılarla biten zorbalıklar veya toplumda güven sarsıcı  sonuçlar doğuran dolandırıcılıklara karşı  toplumun normal davranışı genelde intikam almak şeklinde gelişirken, bu durum gerçek bir sanatçı da dışavurumcu sanatsal davranışa dönüşebiliyor ve sanatçı yarattığı eser veya düşüncesi ile  olaylara karşı kendi rahatlamasını sağlayacak, normal bir düşünce yapısı ortaya koyabiliyor…  

Genç bir sanatçı olan Sevval Başalan da işte bu yüksek sanat bilincine sahip, gerçek bir sanatçı hüviyeti  ile, yaşanan olayları, belki de kendi yaşadıklarını, bilinç süzgecinden geçirerek, sanatçı kişiliği ile, yarattığı eserlerine yansıtıyor…

Onun  seramikten ürettiği eserlerini itici, iğrenç ve gereksiz olarak düşünebilirsiniz, zaten sanatçının amacı da izleyenleri bu kulvara çekmektir; vahşeti, en katı biçimde sunabilmek…

Sevval gençliği ve güzelliğinin yanı sıra, hobi olarak boks sporuyla da uğraşıyor ve onu bu spor dalına iten hevesin aslında içinde yer alan  güçlü olma, yapılan haksızlıklara güçlü olarak karşılık verme iç güdüsünden kaynaklandığını düşünebiliriz… Belki Sevval sanatçı bir kişiliğe sahip olmasaydı yaşam onu,  kendisine karşı yapılan haksızlıklara karşı daha yırtıcı bir hale getirebilir ve  sonucu seramik  heykellere yansımayacak biçimde,  yırtıcı bir gerçeğe itebilirdi…

Aslında genç bir sanatçının sanatının ilk evresinde, böylesine güçlü bir sanatsal iddiayla yolunu çizmesi, onun görsel sanatlara bakış açısını da ortaya koyuyor ve inanıyorum ki, Sevval Başalan giderek sanatsal yolunu olması gereken bir zemine oturtup, yaşamın dengesizlikleri içinde kendi özgün dengesini kuracaktır…

Sanatçının  KATARSİS adını verdiği sergisi Bedri Baykam küratörlüğünde, Taksim Piramid Sanat Galerisinde sürmektedir. 1 Aralık 2020 tarihine kadar izleyebilirsiniz.