Yahşi Baraz’ın yazdığı “Fırtınaya Doğru” isimli” kitap bir sergiyle tanıtıldı.
Duygu Yaşam (ArtCritic)
Günümüzde yaşamayan önemli bir sanatçıyı, yaşadığı dönemlerden bilen ve sanatına tanıklık etmiş olan birinin kitap yazarak anılarını yansıtması, biyografi ile ilgili kitaplar açısından değerli bir çabadır.
Yahşi Baraz bugüne kadar Türkiye’de sanat piyasasını başlatmış duayen bir art dealer olarak bilinmektedir. Sayın Baraz 46 yıldır ülkemiz sanatçılarıyla yakından ilgilendi ve her fırsatta gerek fotografik olarak, gerekse dokümanlar, sanatçılar ile ilgili çok büyük bir arşiv oluşturdu. Bugüne kadar elde ettiği dokümanları hazırladığı bir çok kitaplarda kullanan Baraz, bu defa Fahrelnissa Zeid (1901-1991) ile ilgili anılarını ve tanıklık etmiş olduğu sanatını yazarak, kitap haline getirdi. Bozlu yayınlarından çıkan 360 sayfalık kitap, sanatçının “Fırtınaya Doğru” isimli sergisinin açılışında tanıtıldı.
Tate Modern müzesinde açılan sergiden sonra global sanat dünyasında adından daha çok bahsedilmeye başlanan Fahrelnissa Zeid ile ilgili olarak, Londra’da ki müze bir de kitap yayınladı (13 Haziran-8 Ekim 20117).
Fahrelnissa Zeid’in yaşadığı dönemlerde tam anlamıyla anlaşılmadığı fakat günümüz de çağdaş sanatın çoklu ve değişken bir çizgiye ulaşmasından sonra, ilgi çektiğini düşünüyorum. Çünkü, sanatçı bulunduğu dönemde anlaşılamaz olabilir fakat zamanın gelişimiyle ne derece değerli olduğunun bilincine varılarak, gereken tanımlama yapılabiliyor; Fahrelnissa Zeid için ise, 20 Yüzyılın önemli kadın sanatçılarından biri olarak, bugünlerde yorumlar yapılabiliyor…
SANAT VE SANATÇI DESTEKLENMELİDİR…
Bulunduğu ülkesinin sanat açısından önünü açabilecek olan sanatçıların, desteklenmesi gerektiğine inanıyoruz fakat, neden desteklenmiyor sorusunu da sormadan edemiyoruz…
Çünkü ülkemiz sanat piyasasında , ülkedeki sanatın değerlendirilmesi hakkıyla yapılamıyor. Sanat tarihi fakültelerimizden mezun olanlar arasından görsel sanatlarda uzmanlaşmış olanlar, bir elin parmakları kadar az ve gündemde olanlar da kusura bakmasınlar, bir karşılık almadan ne sanatı ne de sanatçıyı değerlendirmek istemiyorlar. Bunu yıllardır yaşadığımız deneyimlerimizden ve yaşanan olaylardan anlıyoruz…
Sayın Yahşi Baraz bugün kendisine yakışanı yapmıştır ve gönül ister ki elindeki arşivini, dünya sanat platformuna sunabileceğimiz sanatçılar varsa, onlara da kullanabilse…
Bundan sonra Yahşi Baraz’ı, Art Dealer & Art Writer olarak, dünya sanat piyasasına da tanıtmaya başlayabiliriz…
Zeid sergisi Bozlu Art Project Mongeri Binasında, 21 Eylül-30 ekim tarihleri arasında izlenebilir.
BAZI ESERLERİMİN ADETA İKİZLERİNİ GÖRMEK BENİ ŞOKE ETTİ
Merhabalar ben Şevval Başalan .
Açıkçası şaşkın olmam sebebiyle bu yazıya başlarken biraz zorlanacağım fakat “her koşulda kendim olduğum için” bu konuya da içtenlikle ve objektif bir şekilde yaklaşmak için elimden geleni yapacağım.
Sanat tarihi boyunca ve güncel sanat ortamı içerisinde aynı duyguları hisseden aynı acıyı yaşayan aynı savaşı veren sayısız sanatçı vardır ve olmaya devam edecektir. Fakat her sanatçının dünyaya bakan penceresi ve “delilikleri” nin farklı olduğuna inanan bir insanım. Sanat ortamından bazı insanların yakın dönemde bu aşırı benzerliği fark etmeleri ve bana iletmeleri sonucunda farkına varmış olduğum, gördüğüm andan itibaren beni adeta şoka sokan ve genç bir sanatçı olarak üzen, bence benzerliği aşan bir durumdan bahsetmek isterim. Bu durumu fark ettiğim anda araştırmaya koyuldum…
Sayın Erdoğan Zümrütoğlu’nun ( internet sitelerinde mevcut ilişkili olduğu galerilerin belirttiği tarihleri baz alarak ) 2020 ve 2021 yılında üretmiş olduğu ve özellikle yurtdışında sergilenen 2020 Malat Galeri ‘’No one’s Dreams’’ isimli sergisinden önce varlığını tespit edemeyip izini hiçbir yerde göremediğimiz işlerinin benim işlerimle neredeyse benzerliği aşıp ikizi olan işler olarak görünmeleri, söz konusu bu işleri kendi aktif sosyal medya hesabından paylaşmaması, beni son derece şaşırtmış ve ciddi şüphelere taşımıştır.
Konuyu detaylı anlamanız açısından kısaca kendimden ve kendimin farkına vardığım günden beri ürettiğim işlerden bahsetmek isterim . Avni Akyol Güzel Sanatlar Lisesi, Yeditepe Üniversitesi Plastik Sanatlar ve Resim Bölümü (tam burslu) ve yine aynı üniversitede aynı bölümde burslu olarak yüksek lisansını devam ettiren bir öğrenciyim. (Tez konum bile bireysel/ toplumsal acılar ve sanatçıların travmatik acılarını, psikolojik analizlerini ele alan araştırmaları kapsamaktadır).
Kaburgalarımı, ciğerlerimi, kalbimi, vücudumu, bilincimi, bilinç dışımı, ruhumu, hastalıklarımı , kayıplarımı, acılarımı, ailemi, travmalarımı, ellerimi , korkularımı , şiddeti, iliğimi, kemiğimi ,dişlerimi beni dağıtan duygularımı ve beni toparlayan gücümü bu zamana kadar üretmiş olduğum tüm işlerimde en dürüst ve içim dışıma çıkmış bir halde gözlemleyebilirsiniz. ‘’İçim dışıma çıkmış bir halde’’ dememin sebepleri fazla ve anlamlı bir dışavurum barındırmaktadır. Lise öncesi, lise ve lisans dönemlerimde ürettiğim işler hiçbir zaman hocalarımın siparişi değil, ruhumu ve özgünlüğümü ifade etmiş olduğum kendi işlerimdi. Bu her zaman böyle oldu; sayın Bedri Baykam’ın küratörlüğünü yaptığı ve Piramid Sanat’ta açılan ‘’Katarsis’’ isimli kişisel sergim dışında, lisans dönemimde daha mütevazi yerlerde açmış olduğum 3 kişisel sergi ve birçok önemli platformlarda karma sergilerim olmuştur. Tüm sanatsal süreçlerimi farklı tekniklerde ele aldığım ama kendi içinde tutarlılığı, anlamı, mesajı ve özgünlüğü olan işlerimi instagram hesaplarımdan, arşivlerden veya Google üzerinden en önemlisi de ‘’Katarsis’’ isimli sergimin kataloğundan izleyebilirsiniz.
Birçok insanın benim sanatımı tanıması Bedri Baykam’ın küratörlüğünde açılan ‘’Katarsis’’ isimli sergimle olmuştur. Bu sergide 2017-2018 ve 2019 yıllarında üretmiş olduğum kasap kasap gezip fotoğraflayıp gözlem yaptığım ve üzerinde o kadar yoğun çalışıp uzun süre et yiyemediğim, kustuğum ‘’kalıntı serisi’’ ve yine arabesk kültürün en yoğun yaşandığı alan olarak tespit ettiğim ve sırf yeni işler üretmek adına kickbox salonuna kayıt olup uğruna ayaklarımı ve ellerimi çatlattığım ‘’Arabesk Serisi ‘’, ‘’Kolaj Serisi’’, ‘’Gravür Serisi’’ , ‘’kendi çığlıklarımı , astım krizi esnasında tıkanan nefes alışımı, kalp atışımı ağlama ve kahkaha seslerimi barındıran seslerim’’ ve bazıları 8 yaşımda yapılmış olan çeşitli desenlerim, yaşadığım ve şahit olduğum hastalıklar, doktor arkadaşlarımın ameliyatlarından karelerle incelediğim-algıladığım organ parçalarının etkilerini barındıran işlerim yer almıştır. Önemli noktalarım olarak bahsetmiş olduğum dönemler, emeklerim ve ürettiğim seriler, yaşama dair iniş çıkışlar, bir kadın olarak maruz kaldığım birçok yaşanmışlıklar, şiddet ve acıya karşı mücadelem, yaşam karşısında birçok unsura rağmen dik duruşum gibi tüm bu hayati etkenler, belirli bir süreç içerisinde birikip ürettiğim işlerin algımla birlikte olgunlaşıp tam anlamıyla boyut kazanmasıyla kile yönelmişti. Aynı zamanda acıyı da insanın bir olgunluk ve dönüşüm süreci olarak kabul ve reddedişlerim fiziksel ve ruhsal acıyla sevişip biranda tüm bu toplumsal ve insana ait kişisel acılarla savaşmaya hem kendi adıma hem de tüm kadınlar adına başlama sebebim benim sanatım için önemli bir güç olmuştur.
Zaman faktörünün nasıl yaşandığına gelince; Söz konusu heykellerim kendi instagram/facebook hesaplarım aracılığı ile ve küratörüm Bedri Baykam’ın yoğun paylaşımlarıyla 20 nisan 2020 tarihlerinde sosyal medyada yerini almıştır. Bu tarihle birlikte sayın Bedri Baykam ile heykel serisi hakkında olan diyaloglarımız 23 ekim tarihinde açılacak olan ‘’Katarsis’’ isimli sergim için devam etmiştir. Bu bağlamda Baykam’ın kendisi tüm üretim süreçlerimin en yakın şahidi konumundadır.
Bir diğer önemli husus ise ‘’Katarsis’’ isimli sergimin açılması ve birçok teknikte üretmiş olduğum işlerimin yanında gerçek anlamda bas bas bağıran heykellerimi (birçok heykelde gerek kendime ait gerekse farklı seslerden kayıt aldığım ses efektleri mevcuttur) on binlerce insanın dikkatini çekmiştir. ‘’Katarsis’’ isimli sergim Milliyet, Hürriyet, Cumhuriyet, Aydınlık gibi birçok basılı yayında ve tv de çıkmış olup Yücel Dönmez, Nilgün Yüksel, Yazgülü Aldoğan ve küratörüm Bedri Baykam gibi isimler tarafından yazıları yazılmış olup aynı zamanda yurtdışında Fransa’da ve Almanya’da çeşitli gazetelerde yer almış olup hepimizin aktif kullandığı ve neredeyse bağımlısı olduğu sosyal medya hesaplarında sayısız etiket ve fotoğraflar ile paylaşılmıştır.
Sayın Zümrütoğlu’nun (orjinallerini görmemiş olmama rağmen) bence ‘’ikiz’’ derecesinde benim işlerime benzeyen işleri ile ilgili mevcut verilerin tarihleri, Malat Galeri’nin paylaşımı olan Ekim ayı 2020 ve 2021dir. Ve sayın Zümrütoğlu bu üretmiş olduğu işleri kendi sosyal medyasında paylaşmayı tercih etmeyip, yurtdışında anlaşmalı olduğu galerilerde satışa sunmayı tercih etmiştir. Bunun nedenini bilmiyorum ve anlayamadım. Fakat emin olduğum bir husus var: o da kendi işlerimin paylaşımını 20 Nisan 2020 tarihinde aktif olarak sosyal medya hesaplarımdan yayınlamış olduğumdur.
Geçen sene yoğun olarak bütün basında ve sosyal medyada yer alan sergimin hiçbir işi hakkında ne Zümrütoğlu, ne onun bir galericisi ne asistani ne bir koleksiyoneri ne de bir sanatsever, herhangi bir benzerlik bulgusunu saptamamış veya bana iletmemiştir. Zümrütoğlu’nun işleri paralel olarak üretilmiş olsaydı, herhalde kendisi veya bir tek başka insan ondan haberli veya habersiz olarak bu işlerle benim işlerimin paralelliğini veya ikiz benzerliğini belirtmiş olurdu. En azından benim sergimin duyulduğu zamanlarda bu durum sanat eleştirmeni/tarihçisi/hocalar/yazarlar veya herhangi bir kişi tarafından gündeme getirilirdi. Fakat ne şahsıma ne de bağlı olduğum galeriye bu şekilde bir benzerlik hakkında herhangi bir mesaj ulaşmamış, bir tepki verilmemiştir. Araştırmalarım dahilinde sayın Zümrütoğlu’nun 30 aralık 2019 yılında ürettiği bir büstün kendi instagram hesabından paylaşması dışında söz konusu işler ile ilgili (2020 Ekim ayı dışında) herhangi bir paylaşımı bulunmamaktadır. Tek paylaşımı bir büstün videosu olarak sanatçının hesabında kayıtlıdır. Benim mantığım bana bunu söylüyor. Sayın meslektaşım bu konuya hangi açıklamaları getirecek gerçekten merak ediyorum. Eğer Erdoğan Zümrütoğlu’nun ülkemiz içerisinde bizlere ulaşmamış, bilmediğimiz, görmediğimiz, yayınlanmamış başka bir kataloğu, küpür, belge ve ipuçları var ise, bunları memnuniyetle görmeye hazır olduğumu belirtmek isterim. Eğer bir yanılgı var ise, ikna olduktan sonra, bu yanılgıyı tüm açık yürekliliğim ile dile getirmeye de hazırım. Özetlemem gerekirse kendi işlerimin ilk paylaşımını sosyal medya aracılığı ile 20 nisan 2020 tarihinde bizzat kendim yapmış bulunmaktayım . Heykellerimi ve özgünlüğümü izlemeniz ve algılamanız açısından yukarıda belirtmiş olduğum süreçler ve seriler önem arz etmektedir. Ve son olarak sanat ve hayat denen bu zor yolculukta, kendi elde ettiğim ve ürettiğim işlerime hem ulusal hem de uluslararası alanda, tüm maddi, manevi ve ticari değerler üstünden sahip çıkarak, doğal haklarımı her yerde koruyacağımdan kimsenin şüphesi olmasın. Yaşadığım duyguları, yaşama bağlanmamı sağlayan, beni ben yapan ve benim yarattığım işlerde, benim gerçek anlamda kanım, dişim , sesim ve ruhum vardır. Hiçbir zaman gerçekten hissetmediğim bir anda bir iş üretmemişimdir. Tüm heykellerim tüm işlerim zamanı mekanı tekniği fark etmez, benim ruhum travmalarım ve hayatın en temel duygusu olan acılarımla yıkanmıştır . Sanatım benim ta kendimdir. Bu yüzden arkasında durmalı ve hakkımı aramalıyım… Ayrıca Türk Sanat ortamının güvenilirliği ve saygınlığı, etik değerleri açısından bu konunun açıklığa kavuşması bence şarttır. Saygılarımla kamuoyuna duyururum.
Görsel sanatlarda ne yazık ki, sanat mantığı yerine, piyasa mantığı diye bir şey oluştu. Resim ve heykel satışları ile bu piyasa Rönesanstan bu yana sanata önem vermiş olan ülkelerde gelişerek bugünkü, çarpık müzayede konumuna kadar geldi… Artık sanat kapitalizmin gölgesinde, para babalarının hırsları ile giderek daha da rekabet ortaya koyan bir konuma yürürken, bu arada gerçekten görsel sanat üreten yetenekler, geleceğin sanat tarihini sessizce yazıyorlar…
DUCHAMP’IN SUÇU MU…
Marcel Duchamp ile başlayan sanat anlayışı bugünlerde, görsel sanatların tanımı olarak kullanılsa bile, Duchamp’ın ortaya koyduğu obje örneklerin benzerlerini, abartarak sanat diye pompalamak ne derece doğrudur düşünmek gerek.
Duchamp pisuvarın üzerine sadece imzasını attı ve adını fountain (çeşme) koyarak sergiye gönderdi. Düşüncesi, görsel sanatlarda sanatın tuval, boya, fırça teknikleri, pentür gibi tanımlamalarla değil, sanatçının tanımı ile belirlenmesi gerektiği üzerineydi… Duchamp’ın pisuvarı sergiden reddedildi fakat onun pes etmemesiyle de tanımladığı sanat anlayışı bugünlere kadar geldi, fakat Duchamp’ın ortaya koyduğu sanat tanımının üzerine bir şey konulamadı… Sanki Duchamp, gidin çarşıdan satın aldığınız bibloları sanat diye sergileyin demiş gibi, ana fikir dikkate alınmadan moda anlayışı ile bugüne kadar abartıya gidildi ve kral çıplak diyebilecek eleştirmenler ortaya çıkınca da, sanat piyasasındaki farklılıklar tartışılmaya başlandı…
Duchamp’a göre, Sanatçı gösterdiği ustalıkla değil, fikirsel içeriği ile değerlendirilmeli ve ortaya konulan sanatın anlamı, mesajı, felsefesi sanat eserinin ön plana çıkarılmasında önemli rol oynamalıdır… Pisuvarı da görsel sanatlarda sanatçının öne süreceği fikrinin önemli olduğunu, eserinin çok da önemli olmadığını vurgulamak için seçti…
Bugün Damien Hirst, Jeff Koons gibi sanatçıların yaptıklarının Duchamp ile ne derce örtüştüğü sorgulanmalı. Çünkü bugün Ducahmp’ın ortaya koyduğu sanat anlayışı, günümüzde fabrikasyon sanata dönüşerek, sanatçının hırdavatçı dükkanından aldığı bir objeyi imzalayarak sergilemesinin de ötesine geçerek, seri üretim içeren biblocu bir zihniyete dönüşmüştür…
ASLINDA NEFES ALMAK TA BİR SANATTIR…
Görsel sanatlar adına, çöp torbası bile müzelere girerek, her şeyin sanat, herkesin de sanatçı olduğu fikri doğrulanmak istendi… Doğrudur her canlı aslında bir sanatçıdır çünkü, nefes almak da bir sanattır; kimisi sadece akciğerden alır, bazısı da hem akciğeri hem de diyaframı birlikte kullanır. İnşaatta harç karıştıran amele de sanatçıdır çünkü her inşaat işçisi kendi üslubuyla karıştırır harcı… Spor yapmak da bir sanattır, akrobasi pilotu da bir sanatçıdır çünkü göklerde müthiş görseller yaratarak, uçmanın felsefesi ışığında yerdeki izleyenlere performans sergiler… İp cambazı da bir performans sanatçısıdır, üstelik çok sağlam bir felsefesi olan… Trapezciler hatta palyaçolar da performans sanatçısıdır. Hem de ortaya bir felsefe koyarak yaparlar performanslarını… Şimdi bu örneklerin ışığında yenilik adına bir takım saçmalıklar sergileyerek sanat yaptıklarını iddia edenleri ne derece ciddiye alalım, düşünülmesi gerekir…
Salt kavramsal düşünerek sanat yapmanın eğitime ne ihtiyacı var ki… Felsefe fakültelerindeki öğrencilere görsel sanatlardan bahsedilse, kavramsal sanatın dibini bulurlar J
Aslında konuyu çok daha farklı açılardan ele alarak daha da açmak gerekiyor da, şimdilik bu kadarla kalsın belki bir yanıt gelir de o zaman daha detaylara ineriz J
SANAT PARANIN GÖRÜNTÜSÜYLE YER DEĞİŞTİRDİ…
Görsel sanatların bugünkü duruma düşmesinin ardından bir çok ünlü sanat eleştirmenleri sanat yazmaktan vazgeçerek, başka sanat dallarına geçtiler veya yazmayı bıraktılar. Çünkü görsel sanatlarda artık at izi ile it izi birbirine karıştı, gerçek sanatçılar değil, işin cambazları, algı yaratarak ün yapmak isteyenler ve sıkılmadan başkalarının yaptıklarını taklit eden sanatçılar sahneyi doldurdular…
Kapitalizmin gölgesi altında sanat yapmak bir yerde sanatın para ile yer değiştirmesine yol açtı. Borsa sistemini sanata uygulama düşüncesi, para babalarının sanata el atmasını sağladı. Çünkü müzayedelerden pazarlanan sanat eserleri, büyük rakamlara çıkartılarak, sanata yatırım yapanları fabrikalar kurmadan, fabrikalardan kazanılacak servetlere ulaştırdı. Borsada bir şirketin durumu o şirket hisselerinin yükselip alçalmasını sağlarken, sanat eserlerinin sürekli yükselişleri, bir çok borsacının da sanat piyasasına yönelmesini sağladı ve sanat bir yerde sanat olmaktan çıkarak, paranın görüntüsüyle yer değiştirdi…
Dünya müzayedelerinde maniplasyon yapılarak çok yüksek değerlere çıkarılan eserlere, örneğin Richter gibi bir sanatçı da hayret ederek, bir yerde şaşkınlığını belirtmiştir.
Ülkemizde bu müzayede konusu nasıl gidiyor diye baktığımızda, bir çok konuda olduğu gibi bunda da sadece gülerek geçebiliyoruz… Türkiye’de gerçekten iyi sanatçılar da var fakat sağlam bir sanat piyasası kurulmadan, galeriler tam anlamıyla oluşturulmadan konu müzayedeye gelince, bir çok sanatçı şansını yurt dışında denemek için çareler aramaya başladı… Bu gidişle de Türkiye’de görsel sanatlar piyasasının tam anlamıyla kurulabilmesi için belki de bir 50 yıla ihtiyaç vardır…
NFT BORSASI…
Sanattan elde edilen geliri her sahaya yaymaya çalışan işin kurnazları, kripto paralar ile birlikte NFT sistemini de devreye sokarak, dijital ortamda sanatın borsasını yarattılar…
Bugün kavramsal olarak tanımladığımız sanat aynen Duchamp’ın teorilerini içermekte fakat, yine de toplumlar, görsel sanatlarda duvara asılan resimlerin ötesine çok fazla geçememekte ve poster zihniyetinden başka bir şey içermeyen resimler, biblo heykeller ve fikirden uzak sadece albenisi olan, mesaj içermeyen sözde eserler, sanat eserlerinin de bulunduğu mecrada pazarlanmaktadır.
Bir binadan diğerine yolculuk yaparak izlediğimiz sergilerden aklımızda kalanlar da oldu, şöyle bakıp geçtiklerimiz de… Bu arada aklımızda kalanlardan bazı örneklere dokunarak bir fikir ortaya koymaya çalışacağım;
Zilberman Galeri de Burçak Bingöl adındaki sanatçının seramik heykeller sergisi, sanki izleyenleri, medeniyetler arasında geçen zamanın anlamına ve insanların tarihsel geçmişe yönelik araştırmalarına götürüyor. Denizlerdeki batıklardan çıkarılan vazolar ve çeşitli formlardan geriye kalmış olan seramik parçaları anımsatan objeler, sanatçının ustaca uygulamış olduğu sır tabakasıyla da ayrı bir önem kazanıyor ve izleyeni bir an bulunduğu andan zaman gerisine sürükleyebiliyor… Özel ahşap raflar üzerinde sergilenen eserler, tarihsel bir müzede geçmişe yolculuğu da simgeliyor…
Burçak Bingöl-Zilberman Galeri
Zilberman galeride Selçuk Artut’un “Duvarların Dili Olsa Da Sussa” adlı Kinetik ses yerleştirmesi, çağdaş sanatta aykırı bir uç çalışma olarak izleyenlere sadece bir fikir verebiliyor…
Selçuk Artut’un projesi, ses mühendisliği alanında bilimsel veri olarak teknolojik bir fuarda sergilense daha fazla ilgi çekerdi diye düşünüyorum… Yani çağdaş sanatı bu derece garipleştirerek sunmanın sanatta ne gibi bir yenilik olarak algılanacağını çok iyi düşünmek gerekiyor…
Sanatı ülke çapında ilgi çeker bir duruma getirerek, sanatçı kuşakların yetişmesi için katkı sağlanması düşünülüyorsa, her kuşaktan insanların ilgilenmesine yol açacak olan daha sanatsal anlayışa yönelik, çalışmalar sunulması işlevsel olur…
Çağdaş sanat Batı’dan geliştirilen yeniliklere değil, ülkelerin kendi coğrafi zenginliklerinden yola çıkarak geliştirecekleri yeniliklere de açıktır. Bu nedenle Türkiye’de sanat üretenler, isterlerse ülkemizden yolu geçmiş olan sayısız medeniyetlerin ışığında, çağdaş sanat sentezleri kurabilir ve Batı’ya da örnek olabilecek eserlere imza atabilirler…
Art Weeks Akaretler de , ülkemizdeki sanat eğitiminin, sanatçı adaylarını Batı’nın eteğine nasıl sürüklemiş olduğunun da örneklerini görüyoruz. Henüz ülkemizde görsel sanatlar, duvarlarda sergilenen tuval resimlerinin dışına pek çıkamadığı için, çağdaş sanat mantığı ile üretilen ve ülkemiz insanlarına saçmalıktan başka bir duygu yaşatmayan çok uç işlerin, ülkemizdeki sanatın gelişmesine bir katkı sağlamayacağı düşüncesindeyim…
Projede yer alan Merkür Galeride Şeyda Cesur’un boncuklar kullanarak gerçekleştirdiği abajur kafalı objenin, bir kuru kafaya odaklanmış hali, sanki ülkemizdeki aydınlık fikirler, hurafenin acınacak halini yorumluyor gibi… Ayrıca sanatçının eserinde kullanmış olduğu geleneksel değerler olan boncuk işlemeleri de, gelenekselden çağdaşa bir sentez olarak da yorumlanabilir… Aslında görsel sanatçıların eserlerinde sanatsal açıdan aranan, hangi temele dayanmış olduğu ve ne gibi bir mesaj içerdiği olmalıdır… Bu anlayışın dışında kalan çalışmaları daha çok salt dekoratif olarak ele alabiliriz…
Şeyda Cesur- Merkür Galeri
Yanılmıyorsan aynı galeride bir çalışma gördüm, dikdörtgen bir ölçünün içerisine yerleştirlmiş olan tuval veya kağıt işte, bazı harfler yer alıyordu. Anlamaya çalıştığımda bir şey çıkaramadım ve galeride ki yetkili, sanatçının Avrupa da eğitim almış olduğunu ve eserinde bir anlam bulunduğunu söyledi; elbette ki o anlamı çıkarana aşk olsun, bana göre sanki soğuk bir Amerikan fıkrası gibiydi, hani ülkemiz insanlarına anlatıldığı zaman suratlarda gülme yerini alan şaşkınlık gibi… Oysa görsel sanatlarda bir mesaj veriliyorsa,* John Heartfield’in politik fotomontajları gibi açıkça anlaşılmalı… Esprili bir mesaj veriliyorsa ve bu mesaj ille de yazı ile ortaya konulacaksa, soğuk Amerikan fıkrasını değil de, belki bizim sıcak atasözlerimiz gibi, kamçılayıcı bir anlatımı içermelidir…
Protest sanatın görsel sanatlardaki yeri çok farklı ve de çok önemlidir… Çünkü mesajı veren görsel bir sanatçıdır ve masajı da, görselin acı veya tatlı şiirini içermelidir…
Merkür galeride, Burcu Perçin’in iki eseri yer alıyor. “Arzuyu Gizlemek” adını verdiği eserinde Burcu’nun, mermer ocaklarını yansıtan resimlerindeki doku bende bu defa, mermer işçiliği, doğasal yapısı ve tarihsel dokuyu bir arada ortaya koyan şiirsel bir sentezi hissettirdi. Bu savdan yola çıkarak, Burcu Perçin’in çalışmalarının arka planındaki duygusal dokunun önemine de vurgu yapabiliriz… Sanatçı bu eserinde, çağdaş bir armoniye seslenen özgün fırça tekniği ile, “Bu bir Burcu Perçin eseridir” imzasını, aynen Hollywood’un ünlü filmlerinde kullanılan ve önemli bir markayı vurgulayan deyimi gibi ortaya koymuş oluyor…
Burcu Perçin- Merkür Galeri
Gelelim Akaretlerdeki, Yıldız Holding’in sanat tarihinin son çalışmalarına vurgu yapan, koleksiyon seçki eserlerine; Önce şu soruya yanıt vermek gerekiyor, “Yakın dönem sanat tarihine dair bir seçki “ iddiasıyla, hangi sanat tarihinden bahsediliyor? Sergide yabancı sanatçılardan da eserler var. Nedense son zamanlarda ülkemizde birisi çıkıp sanat tarihi diye mahalle arkadaşlarını işaretlediği kitap çıkarıyor, bir diğeri başka bir şekilde, işte sanat tarihi budur diyor fakat bakıyorsunuz, ortada öyle sanat tarihine kalacak anlamda bir şey pek yok… Yani algı müessesesi nedense ülkemizde her konuda çok iyi kullanılıyor…
Sanat piyasamızda sanatçı yaptığı ile değil, popülerliiği ile iyi sanatçı gibi algılanıyor. Diğer tarafta özgün, ülkemizin önünü açabilecek anlamda çalışmalar yapan bazı sanatçılar ise görmezden gelinerek, vahşi kapitalizmin iğrençliğine kurban edilmek isteniyor… Bu durumda ise sonuç; görsel sanatlarımızda sürekli gerilerde kalmak oluyor…
Yıldız Holding koleksiyonunda bizim bildiğimiz, önemli, ülkemizi temsil edebilecek az da olsa eserler varken, sanat tarihine gönderme yapar gibi algı yaratmaya çalışmanın anlamı ne ki…
Bu arada Yıldız seçkisinde, Bedri Baykam’ı sanki yeni bir boyuta taşıyan 2021 çalışmasını gördük. Belki gelecekte Bedri’den yeni boyut çalışmalarının yepyeni örneklerini göreceğiz…
Doğal oluşumun içerisinde bulunan ve modern yapılanmanın temeli sayılan mermer, Burcu Perçin’in yeni dönem resimlerinde doğal ortamından çıkarılışı ile gündeme geliyor…
Mermer ocakları sanatçı için modern yapılanmaya ışık tutan katmanlardan oluşsa da, çıkarılışı ile doğaya verdiği zararını da sanatçı, sanatsal duyarlığı ile hissettirmeye çalışıyor…
Onun için mermer, görkemli, anıtsal bir oluşum ve tarihin derinliklerinden beri insanoğlunun çeşitli şekillerde kullandığı kutsal bir vazgeçilmez malzemedir…
Sanatçının sosyal duyarlıktan vazgeçmeden mermer ocaklarını yansıtan doğanın içindeki görkemli yorumlamaları, sanki, konuyu eleştirel bir sahaya taşıyor ve güçlü bir mesaj olarak ortaya çıkıyor; “DOĞAMA ZARAR VERMEDEN… “
Doğa insan ilişkilerinde, kapitalist düşüncenin paraya endeksli projeleri, doğanın ikinci planda kalmasına yol açarak, içinde yaşadığımız dünyamızı sürekli bir bitişe doğru sürüklüyor. İşte burada sanatçı duyarlığı da devreye girerek, güçlü anlatım dili sanat ile son söze noktayı koyabiliyor. Bugün sanatçının bu mesajlarını dikkate almayanlar, yarınlarda yaşamı bırakacakları çoluk çocuklarının, geleceğine de zarar vermiş oluyorlar.
Çevreye karşı insanda olması gereken sorumluluğu kendi mesleğinin bir görevi olarak da üstlenmiş olan Burcu Perçin, çalışmaları ile bir yerde kendi protest sanatını da ortaya koymuş oluyor. Perçin’in çalışmalarını, post modern bir manzara gibi değil, kavramsal sanatta protest kokan bir çığlık olarak da görebilirsiniz…
Genç sanatçı Türk çağdaş sanatlarında, şimdiden geleceği kucaklamış olduğunun da mesajını veriyor.
Türkiye'de Görsel Sanatlar 